Menü

Teklif İste
0212 603 65 40 – 41 by@vadibd.com

Aynı şirket, iki farklı kâr: vergi bilançosu ile denetim raporu neden ayrışır?

Vergi Usul Kanunu'na göre tutulan kayıtlar ile BOBİ FRS'ye göre hazırlanan finansal tablolar arasındaki farkın başlıca nedenleri: karşılıklar, amortisman, ertelenmiş vergi ve enflasyon düzeltmesi.

Son güncelleme: · Hazırlayan: Beytullah YURTTUTAN, Yeminli Mali Müşavir, Sorumlu Denetçi

Rehber: Bağımsız denetim raporunuz ne söylüyor? · Bölüm 6 / 11

Kısa cevap: Çünkü iki tablo farklı kurallarla hazırlanır. Vergi beyannamesine esas bilanço vergi mevzuatına göre, denetim raporundaki tablolar ise BOBİ FRS veya TFRS'ye göre düzenlenir. Kâr, özkaynak, hatta toplam varlık farklı çıkabilir. Önemli olan, farkın nedenlerinin kalem kalem açıklanabilmesidir.

İki ayrı kural seti

Muhasebe müdürünüzün hazırladığı vergi bilançosunda kâr 10 milyon TL, denetim raporunda 7 milyon TL çıkmış olabilir. Bu durumda iki tablodan birinin yanlış olması gerekmez.

Yasal defterler ve vergi beyannamesi vergi mevzuatına göre tutulur; amaç vergiye esas kazancı belirlemektir. Denetim raporundaki tablolar ise KGK'nın yayımladığı finansal raporlama standartlarına göre düzenlenir (TTK m.88/1). Kanun bu tablolardan, şirketin malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini, özkaynaklarını ve faaliyet sonuçlarını "gerçeği dürüst, aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde" göstermesini ister (TTK m.515). Bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan şirketlerde bu standart BOBİ FRS'dir.

Kurallar farklı olduğu için sonuçlar da farklı çıkar. Farkın en sık görülen kaynakları şunlardır:

Konu Vergi kayıtlarında BOBİ FRS tablolarında
Kıdem tazminatı Genellikle tazminat ödendiğinde gider yazılır. Her yıl karşılık ayrılır; yükümlülük dönem sonundaki kıdeme esas ücretler üzerinden, çalışan devir hızı ve geçmiş ödemeler gibi etkenler de dikkate alınarak tahmin edilir (BOBİ FRS 19.2, 19.17).
Amortisman Vergi mevzuatındaki faydalı ömürler esas alınır. Varlığın şirkette kullanılması beklenen süre (faydalı ömür) esas alınır; bu süre vergideki süreden farklı olabilir.
Ertelenmiş vergi Beyannamede böyle bir kalem yoktur. Vergi ile finansal raporlama arasındaki zamanlama farklarının vergi etkisidir. Büyük işletmelerde sunulması zorunlu, diğerlerinde kural olarak isteğe bağlıdır (BOBİ FRS 23.3).
Enflasyon düzeltmesi 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde yapılmaz (VUK geçici m.37; mükerrer m.298/A-9 kapsamındakiler hariç). KGK'nın duyurusuna göre 31.12.2023 ve sonrasında sona eren yıllık dönemlerde yapılır (8. bölüm).

Kıdem tazminatı karşılığının hesaplanmasını ve kâr veya zarar tablosundaki sunumunu BOBİ FRS'de kıdem tazminatı karşılığı yazımızda sayısal örnekle anlattık.

Ertelenmiş vergi kime zorunlu?

BOBİ FRS'ye göre büyük işletmelerin ertelenmiş vergi tutarlarını finansal tablolarında sunması zorunludur; diğer işletmeler için bu şart değildir. Büyük işletme olmayan bir işletme isteğe bağlı olarak konsolide tablo sunuyorsa, konsolide tabloda ertelenmiş vergi zorunludur (BOBİ FRS 23.3). Ertelenmiş vergiyi isteğe bağlı olarak sunmaya başlayan bir işletme sonradan bundan vazgeçemez (BOBİ FRS 23.3A). Büyük işletme ölçütleri KGK kararıyla zaman zaman güncellenir; son değişikliği mevzuat bültenimizde bulabilirsiniz.

Bu farkları kim, nasıl izler?

Yasal kayıtlardan BOBİ FRS tablolarına geçerken yapılan her düzeltme (karşılıklar, değer düşüklükleri, amortisman farkları, enflasyon düzeltmesi, sınıflandırmalar) bir çalışma kâğıdında kalem kalem gösterilmelidir. Bu çalışma tabloyu hazırlayan muhasebe ekibinin işidir ve denetimde en çok zaman kazandıran hazırlıktır. İlk kez denetime giren şirketler için öne çıkan konuları BOBİ FRS ile ilk denetim rehberinde topladık.

Sizin için ne anlama geliyor? Muhasebe müdürünüzden, iki tablodaki kâr farkını kalem kalem açıklamasını isteyin: hangi düzeltme, ne tutarda ve hangi standarda dayanıyor? Bu açıklama yapılabiliyorsa fark, iki kural setinin doğal sonucudur. Açıklanamayan bir fark ise kayıtların gözden geçirilmesi gerektiğine işaret eder.

Dayanak