Menü

Teklif İste
0212 603 65 40 – 41 by@vadibd.com

Tablolar sizin, görüş denetçinin: kim neyden sorumlu?

Finansal tabloların sorumluluğu şirkette kalır, denetçi bu tablolar hakkında görüş verir. Makul güvence, önemlilik, örnekleme ve hileden kimin sorumlu olduğu sade bir dille.

Son güncelleme: · Hazırlayan: Beytullah YURTTUTAN, Yeminli Mali Müşavir, Sorumlu Denetçi

Rehber: Bağımsız denetim raporunuz ne söylüyor? · Bölüm 2 / 11

Kısa cevap: Finansal tabloları şirket hazırlar ve sorumluluğu da şirkette kalır. Denetçi, bu tabloların önemli bir yanlışlık içerip içermediği hakkında görüş verir. Verdiği güvence yüksektir ama mutlak değildir; denetçi her kaydı tek tek kontrol etmez.

Tabloların sahibi şirkettir

Denetim raporunun en çok yanlış anlaşılan noktası budur. Rapordaki bilanço ve gelir tablosunu denetçi hazırlamaz. Kanuna göre geçmiş hesap dönemine ait finansal tabloları ve yıllık faaliyet raporunu yönetim kurulu hazırlar ve genel kurula sunar (TTK m.514). Yönetim kurulu bu tabloları düzenletip onayladıktan sonra gecikmeksizin denetçiye verir (TTK m.401/1).

Denetim standartları da aynı noktadan başlar. Denetim, yönetimin denetim için gerekli belirli sorumlulukları üstlendiği ön kabulüne dayanır ve tabloların denetlenmiş olması yönetimin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (BDS 200 p.4). Denetçi işe başlamadan önce yönetimin şu sorumlulukları anladığına ve üstlendiğine dair mutabakatını alır (BDS 210 p.6(b)):

  • finansal tabloları geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlamak (bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan şirketlerde bu çerçeve BOBİ FRS'dir),
  • hata veya hile kaynaklı önemli yanlışlık içermeyen tablolar hazırlanabilmesi için gerekli gördüğü iç kontrolü kurmak,
  • denetçiye bilgi ve kayıtlara erişim, istediği ek bilgileri ve şirket içinde gerekli gördüğü kişilerle kısıtlamasız görüşme imkânı sağlamak.

Denetçi tablolarınızı hazırlayamaz

Kanun bu ayrımı çok net çizer: Şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetim dışında faaliyette veya katkıda bulunan kişi o şirkette denetçi olamaz (TTK m.400/1-e). Bu nedenle denetçiden "tabloları siz hazırlayın" diye bir talepte bulunulamaz. Denetçi düzeltilmesi gereken bir konu bulduğunda bunu yönetimle paylaşır; kaydı düzeltmek ve tabloyu yeniden düzenlemek şirketin işidir.

"Makul güvence" ne demek?

Denetçinin verdiği güvencenin adı "makul güvence"dir. Standartlar bunu yüksek ancak mutlak olmayan bir güvence seviyesi olarak tanımlar; denetimin yapısal kısıtlamaları nedeniyle güvence mutlak olamaz (BDS 200 p.5, p.13).

Bu kısıtlamaların en kolay anlaşılanı örneklemedir. Denetçi bir hesaptaki kalemlerin tamamını değil, bir kısmını inceler ve bu kısımdan bütün hakkında sonuca varır. Standartlardaki ifadeyle örnekleme, anakitle içindeki kalemlerin yüzde yüzünden daha azına denetim prosedürlerinin uygulanmasıdır (BDS 530 p.5).

Hangi yanlışlık "önemli" sayılır?

Denetçinin aradığı, raporu okuyanların kararını etkileyebilecek büyüklükteki hata ve eksikliklerdir. Standartlara göre eksiklik ve yanlışlıklar, tek başına veya toplu olarak, finansal tablo kullanıcılarının bu tablolara dayanarak alacakları ekonomik kararları etkilemesi makul ölçüde bekleniyorsa önemli sayılır (BDS 320 p.2). Bu nedenle küçük tutarlı bir fark tek başına denetçi görüşünü değiştirmeyebilir.

Hileden kim sorumlu?

Şirket sahiplerinin en sık sorduğu sorulardan biri şudur: "Denetim yaptırdık, içeride bir usulsüzlük olsaydı denetçi bulmaz mıydı?" Standartların cevabı açıktır: Hilenin önlenmesi ve tespit edilmesine ilişkin esas sorumluluk yönetime ve üst yönetimden sorumlu olanlara aittir (BDS 240 p.4). Şirket faaliyetlerinin mevzuata uygun yürütülmesini sağlamak da üst yönetimden sorumlu olanların gözetiminde yönetimin sorumluluğundadır (BDS 250 p.3).

Denetçinin amacı finansal tablolar hakkında görüş vermektir. Bu çalışma sırasında hile kaynaklı önemli yanlışlık riskini de dikkate alır; ancak denetim, şirketteki her usulsüzlüğü bulmaya yönelik bir soruşturma değildir.

Sizin için ne anlama geliyor? Tabloların doğruluğundan önce şirket yönetimi sorumludur ve denetim bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Kayıtların, mutabakatların ve belgelerin denetimden önce düzenli tutulması, sürecin hem kısa hem sorunsuz geçmesini sağlar.

Dayanak