Olumlu, sınırlı olumlu, olumsuz: denetçi görüşü şirketinizi nasıl etkiler?
Olumlu, sınırlı olumlu, olumsuz görüş ve görüş vermekten kaçınma ne anlatır, hangi durumda verilir? Türk Ticaret Kanunu'nun genel kurul ve yönetim kurulu için öngördüğü sonuçlarla.
Son güncelleme: · Hazırlayan: Beytullah YURTTUTAN, Yeminli Mali Müşavir, Sorumlu Denetçi
Rehber: Bağımsız denetim raporunuz ne söylüyor? · Bölüm 4 / 11
Kısa cevap: Olumlu görüş, tabloların önemli yönleriyle doğru olduğunu söyler. Sınırlı olumlu görüş belirli bir konuda sorun olduğunu, olumsuz görüş tabloların bütün olarak güvenilir olmadığını, görüş vermekten kaçınma ise denetçinin yeterli kanıt toplayamadığını gösterir. Olumsuz görüşte ve kaçınmada kanun, genel kurulun toplanıp yeni yönetim kurulu seçmesini öngörür.
Görüşü belirleyen iki soru
Denetçi görüşü iki soruya verilen cevaba göre şekillenir:
- Bulunan sorun (ya da kanıt toplanamayan konu) önemli mi? Önemlilik, okurun kararını etkileyip etkilemeyeceğiyle ölçülür (2. bölüm).
- Önemliyse yaygın mı? Standartlara göre yaygın etki; belirli kalemlerle sınırlı kalmayan, sınırlı kalsa bile tabloların önemli bir bölümünü temsil eden ya da açıklamalar söz konusu olduğunda kullanıcıların tabloları anlaması için temel nitelikte olan etkidir (BDS 705 p.5).
1. Olumlu görüş
Denetçi, finansal tabloların tüm önemli yönleriyle geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak hazırlandığı sonucuna varırsa olumlu görüş verir (BDS 700 p.16). Raporda başlık yalnızca "Görüş"tür. Olumlu görüş, okurun kararını etkileyecek büyüklükte bir yanlışlık bulunmadığı anlamına gelir; küçük farklar bu görüşle birlikte bulunabilir.
2. Sınırlı olumlu görüş
Uygulamada "şartlı görüş" de denir; standartlarda da bu ifade parantez içinde geçer (BDS 570 p.23(a)). İki durumda verilir (BDS 705 p.7):
- Denetçi önemli bir yanlışlık bulmuştur, ancak etkisi yaygın değildir. Örneğin tek bir bilanço kalemi yanlış ölçülmüştür ve şirket bunu düzeltmemiştir.
- Denetçi belirli bir konuda yeterli ve uygun kanıt elde edememiştir; olası etkisi önemli olabilir ama yaygın değildir. Örneğin stoklar önemli olduğu hâlde denetçi sayıma katılamamış ve başka yoldan da kanıt toplayamamışsa görüş olumlu olamaz (BDS 501 p.7); etkisi yaygın değilse sınırlı olumlu görüş verilir.
Raporda başlık "Sınırlı Olumlu Görüş", gerekçesi ise "Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı" bölümündedir (BDS 705 p.16, p.20(a)). Kanun, sınırlamanın konusunun, kapsamının ve düzeltmenin nasıl yapılabileceğinin görüş yazısında açıkça gösterilmesini ister (TTK m.403/3).
3. Olumsuz görüş
Denetçi, yanlışlıkların tek başına veya toplu olarak hem önemli hem de yaygın olduğu sonucuna varırsa olumsuz görüş verir (BDS 705 p.8). Bu, tabloların bütün olarak şirketin durumunu doğru göstermediği anlamına gelir.
4. Görüş vermekten kaçınma
Denetçi görüşüne dayanak oluşturacak yeterli ve uygun kanıtı elde edemezse ve tespit edemediği yanlışlıkların olası etkilerinin hem önemli hem yaygın olabileceği sonucuna varırsa görüş vermekten kaçınır (BDS 705 p.9). Somut bir örnek: Yönetim; tabloların hazırlanması, bilgi ve kayıtlara erişim sağlanması ve bütün işlemlerin kayda alınması konusundaki temel yazılı beyanları vermezse denetçi görüş vermekten kaçınır (BDS 580 p.10, p.11, p.20; 9. bölüm).
| Görüş | Raporda başlık | Ne zaman? |
|---|---|---|
| Olumlu | Görüş | Tablolar tüm önemli yönleriyle doğru |
| Sınırlı olumlu | Sınırlı Olumlu Görüş | Önemli ama yaygın olmayan yanlışlık veya kanıt eksikliği |
| Olumsuz | Olumsuz Görüş | Önemli ve yaygın yanlışlık |
| Kaçınma | Görüş Vermekten Kaçınma | Yeterli kanıt yok; olası etkisi önemli ve yaygın |
Şirket için hukuki sonuçları
Şirket sahipleri ve yöneticiler için rehberin en önemli kısmı burasıdır. Türk Ticaret Kanunu görüş türüne doğrudan sonuçlar bağlar:
- Olumsuz görüş: Yönetim kurulu, görüş yazısının kendisine teslim tarihinden itibaren dört iş günü içinde genel kurulu toplantıya çağırır ve genel kurul yeni bir yönetim kurulu seçer. Esas sözleşmede aksi öngörülmemişse eski üyeler yeniden seçilebilir. Yeni yönetim kurulu altı ay içinde kanuna, esas sözleşmeye ve standartlara uygun finansal tablolar hazırlatır ve bunları denetleme raporuyla birlikte genel kurula sunar (TTK m.403/5).
- Görüş vermekten kaçınma: Kanuna göre kaçınma, olumsuz görüşün sonuçlarını doğurur (TTK m.403/4). Yukarıdaki süreç bu durumda da işler.
- Sınırlı olumlu görüş: Genel kurul gerekli önlemleri ve düzeltmeleri karara bağlar (TTK m.403/5).
Anonim şirketlerin denetime ilişkin hükümleri limited şirketlere de uygulanır (TTK m.635).
Sizin için ne anlama geliyor? Sınırlı olumlu veya olumsuz görüşe yol açabilecek bir konu varsa, bunu rapor kesinleşmeden denetçinizle konuşmak ve mümkünse tablolarda düzeltmek en sağlıklı yoldur. Kanıt eksikliğinden doğan sorunlar (stok sayımı, mutabakatlar, yazılı beyanlar) çoğu zaman zamanında yapılan hazırlıkla önlenebilir.
Dayanak
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.403/3, m.403/4, m.403/5, m.635
- BDS 700 p.16
- BDS 705 Bağımsız Denetçi Raporunda Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi p.5, p.7, p.8, p.9, p.16, p.20(a)
- BDS 570 İşletmenin Sürekliliği p.23(a)
- BDS 501 Bağımsız Denetim Kanıtları – Belirli Kalemler İçin Dikkate Alınması Gereken Özel Hususlar p.7
- BDS 580 Yazılı Beyanlar p.10, p.11, p.20